البته سزاوار است تيمم براى خواب تيمم از حدث اصغر اختصاص يابد . و تيمم براى خواب در حدث اكبر هم با قصد رجاء اشكالى ندارد ، كما اينكه بهتر است تيمم براى خواب مختص به موردى باشد كه داخل رختخواب شده و يادش بيفتد كه وضو ندارد ، و در غير اين صورت به قصد رجاء تيمم نمايد ، همانطورى كه در تيمم براى نماز ميت بهتر است در غير اين صورتى كه خوف فوت نماز ميّت مىرود به قصد رجاء باشد . ( 1 ) چيزهايى كه به آنها تيمم مىشود ( 2 ) مسألهء 1 - بايد تيمم به صعيد باشد ، و صعيد به معناى روى زمين است هرچه باشد بدون آنكه فرقى باشد بين خاك و ريگ و سنگ و كلوخ و زمين گچ و آهك ، قبل از پختن ، و خاك قبر ، و آنچه كه در تيمم به كار رفته و رنگى و غير اينها كه به آن زمين گفته مىشود ، هر چند كه چيزى از اينها در دست نماند و احتياط مستحب آنست كه تيمم بر خاك باشد . بر خلاف آنچه كه به آن زمين گفته نمىشود ( كه تيمم به آن جايز نيست ) هر چند منشأ آن زمين باشد ، مانند گياه ، طلا و نقره و غير اينها ، از معادنى كه به آنها زمين گفته نمىشود و همچنين است خاكستر اگر چه از زمين است . ( 3 ) مسألهء 2 - اگر در چيزى شك كند كه خاك است يا غير آن ، از چيزهائى كه تيمم بر آن صحيح نيست ، چنانچه بداند قبلا خاك بوده و در استحاله [ 66 ] شدن آن به چيز ديگرى شك دارد ، تيمم به آن جايز است و اگر حالت سابق آن را نداند و از چيزهائى كه در رتبهء اول مىشود بر آن تيمم كرد ، فقط همين مشكوك را داشته باشد بايد بين تيمم به اين مشكوك و به چيزى كه در رتبه بعد است يعنى غبار و گل ، در صورتى كه باشد جمع نمايد و اگر غبار و گل نباشد احتياط واجب آنست كه بين تيمم به مشكوك و نماز در وقت و قضاء نماز در خارج وقت جمع نمايد . ( 4 ) مسألهء 3 - با داشتن خاك و مانند آن بنابر احتياط واجب تيمم بر گچ و آهك ، بعد از پخته شدن آنها ، جايز نيست و با نداشتن خاك ، احتياط واجب آنست كه بين تيمم به يكى از آن دو ( گچ ، آهك ) و به غبار يا گل كه اين دو در رتبهء متأخر مىباشند ، جمع نمايد و در صورتى كه فقط آن دو ( گچ ، آهك ) را داشته باشد احتياط واجب آنست كه بين تيمم به يكى از آنها و بين اعاده يا قضاء جمع نمايد . و اما سفال و آجر و مانند اينها ، يعنى گل پخته ، ظاهر آنست كه تيمم بر آنها جايز است .